2- MİLLETİMİZİN İSLAM ANLAYIŞININ OLUŞMASINDA ETKİLİ BAZI ŞAHSİYETLER

a) Ebu Hanife: İmam-ı Azam ( Büyük imam) olarak da bilinir. Asıl ismi Numan'dır. Fıkhi mezheplerden olan Hanefilik onun görüşleri etkisinde oluşmuştur. Kur'an ve Sünnet'ten hükümler çıkarırken akla da gereken önemi vermiştir. Hafızdır. Fıkıh ve kelam alanında uzmanlaşmıştır. En önemli eseri Fıkhu'I-Ekber'dir. Osmanlı Medreselerinde uzun yıllar ders kitabı olarak okutulmuştur. İmam Yusuf ve İmam Muhammed gibi pek çok önemli öğrenci yetiştirmiştir. Özellikle Anadolu'da Türkler arasında İslam'ın benimsenmesinde önemli bir faktörü vardır. Anadolu’nun büyük çoğunluğu Hanefi Mezhebine mensuptur.

b) Cafer es-Sadık: Hz. Ali'nin soyundan gelmiştir. Babası Zeynel Abidin'dir. Caferi mezhebinin kurucusudur. Caferilik on iki imama inanmayı inanç esasları içerisinde kabul ettiği ve on iki imamı masum kabul ettiği için ''İsna Aşere" olarak da bilinir. İmam Cafer, hem Sünniler hem de Şiiler tarafından saygı duyulan bir kişidir. Doğru sözlü olduğu içi kendisine "Sadık" lakabı verilmiştir.

c) Şafii: Fıkıh konusundaki görüşleri ile ön plana çıkmıştır. Şafiilik mezhebinin kurucusu kabul edilir. Medine'ye gelerek imam Malik'ten hadis dersleri almıştır. "er-Risale" isimli eseri fıkıh alanında yazılmış olan ilk eserdir. Ülkemizin Doğu ve Güneydoğusunda Şafilik mezhebi yaygındır.

d) Eş'arilik: Kurucusu Ebu'I-Hasan Ali el-Eş'ari' dir. 40 yaşına kadar Mutezile mezhebinin fikirlerini savunmuş ancak sonradan bazı konularda anlaşamayınca onlardan ayrılmıştır. Akla ve sünnete önem verir.

e) Maturidi: İmam Maturid'in görüşleri etrafında şekillenmiş bir mezheptir. Gerçek ismi Ebu Mansur'dur. Ebu Hanife'nin görüşlerinden etkilenmiştir. "Kitabu't Tevhit" ve "Te'vilatü'I-Kur'an" önemli iki eseridir. İslam dinine inanç bakımından eleştiri getiren yabancı fikirlerle ve felsefe ile mücadele etmiştir. İnanç (Akaid) konularında ön plana çıkan Maturidi aklı ön plana çıkararak İslam düşüncelerini akıl ve vahiy ile savunmaya çalışmıştır. Türklerin itikadi anlamda en çok kabul ettikleri mezhep olmuştur. Afganistan, Pakistan, Türkiye ve Balkanlar gibi pek çok yerde yaygındır.

f) Yesevilik: Hoca Ahmet Yesevi'nin görüşleri etrafında oluşmuş tasavvufi akımdır. Buhara'da ünlü âlim olan Yusuf Hemedani'den ders almıştır. Kur'an ve Sünneti temel alan bir anlayıştır. Eserlerinde insanların anlayabileceği sade bir dil kullanmıştır. Orta Asya Türklerinin Müslüman olmasında önemli bir rol oynamıştır. Dünyanın süsüne, ihtişamına aldanmadan zühd ve takva içerisinde dünya malına bağlanmadan yaşamak temel ilkedir. En önemli eseri Divan-ı Hikmet’tir.

g) Ahi Evran: Anadolu'da Ahilik Teşkilatının kurulmasında öncü olmuştur. Kendisi de dericilikle uğraşan bir esnaftır. Hacı Bektaş-ı Veli ile sohbetinde bulunmuştur. Kırşehir de yaşamış, "Esnafın Piri" olarak kabul edilmiştir. Herkesin bir meslek edinmesini amaçlamıştır. Demircilik, marangozluk gibi meslekler bu devirde ön plana çıkmıştır. Hem meslek öğretilmesi hem de insanların ahlaklı, dürüst ve güvenilir insanlar olması amaçlanmıştır. Ticari ahlakın yerleşmesi için uğraşmıştır.

h) Sarı Saltuk: Anadolu ve Rumeli'nin fethi sırasında savaşlara katılmış, cesareti ile ön plana çıkmış ve buraların İslamlaşmasında büyük rolü olmuştur. Cem Sultan'ın isteği üzerine Ebu'I-Hay tarafından hayatının anlatıldığı Saltukname yazılmıştır.

i) Hacı Bektaş-ı Veli: Ahmet Yesevi geleneğinin bir temsilcisidir. Tasavvuf yolu ile Anadolu'nun İslamlaşmasına katkıda bulunmuştur. Ahilik teşkilatı içerisinde de yer alır. Yeniçeriler içinde çok sevildiği için "Yeniçeri Ocağı Piri" olarak kabul edilir. En önemli eseri Makalat'dır. "İncinsen de incitme!' "Eline, diline, beline sahip ol!" "Gelin canlar bir olalım!" Bektaşiliğin temel prensipleridir

k) Mevlana: Asıl ismi Muhammed Celaleddin'dir. Babası "Sultanü'I-Ulema” diye bilinen Bahaeddin Veled'dir. 1228 de Konya'ya gelip yerleşmiş, burada Şems-i Tebrizi ile karşılaşmış ve ondan dersler almıştır. Tasavvufi akımın en önemli isimlerindendir. Mevlevilik İslam'ın sevgi ve hoşgörü tarafı ön plana çıkarılır. Dürüst, cömert, çalışkan; alçak gönüllü ve sabırlı olmak tavsiye edilir. Mevlevilikte, şiir ve musiki önemlidir. Mevleviler ellerini açarak dünyanın dönmesini temsilen dönerler. Buna Sema denir. Mevlevilik akımı, Mevlana'nın oğlu Sultan Veled tarafından sistemli bir hale getirilmiştir. Sultan Veled'den sonra Mevlevilik tarikatını "Çelebi" ismi verilen kişiler yönetmiştir. Mesnevi, Fihi Ma Fih ve Divan-ı Kebir Mevlana'nın en önemli eserleridir.

l) Yunus Emre: Doğum yeri ve vefat ettiği yer bilinmemektedir. Bu yüzden Anadolu'nun çeşitli yerlerinde Yunus Emre'ye ait türbeler bulunmaktadır. Taptuk Emre'den dersler almış, onun dergahında yetişmiştir. Ahmet Yesevi ekolünün bir devamıdır. Onun görüşlerinden etkilenmiştir. Şiirlerinde sade bir dil kullanarak Allah sevgisinin artmasını sağlamıştır. "Yaratılanı yaratandan ötürü sevmenin üzerinde durmuş her türlü dil, din ve ırk ayrımcılığına son vermiştir. Şiirlerinde sevgi, saygı, kardeşlik ve hoşgörüyü çokça işlemiştir.

m) Hacı Bayram-ı Veli: Tasavvuf alanımda yaptığı çalışmalar ile tanınmıştır. İslam’ı insanların gönüllerine yerleştirmeyi hedef almış kurmuş olduğu dergahta insanlara İslam'ın sevgi ve hoşgörü yönünü anlatmıştır. Fakir ve yoksul kimseler için dergahında çorba dağıtmıştır. Bayramilik adı verilen tarikat onun görüşleri çerçevesinde oluşmuştur. Mezarı Ankara'da Hacı Bayram Veli Camii'nindedir.

Yorum ekle

{loadmoduleid 136}


Güvenlik kodu
Yenile

Makale Görünüm Sayısı
129511

 

PHP Hits Count





11/04/2020

Yandex.Metrica